Tymczasowe aresztowanie

Kiedy sąd może zastosować tymczasowe aresztowanie #

Tymczasowy areszt może być zastosowany wyłącznie przez sąd na wniosek prokuratora. Sama prokuratura nie może aresztować — decyzja zawsze należy do sądu. Sąd musi stwierdzić, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a ponadto musi istnieć co najmniej jedna z czterech przesłanek szczególnych wymienionych w art. 258 k.p.k.

• 1 Obawa ucieczki lub ukrycia się. Szczególnie gdy podejrzany nie ma stałego miejsca zamieszkania w Polsce, jego tożsamość jest trudna do ustalenia albo zachowanie wskazuje na zamiar ukrycia się przed organami ścigania.
• 2 Obawa matactwa. Uzasadniona obawa nakłaniania do składania fałszywych zeznań, usuwania dowodów lub utrudniania postępowania w inny bezprawny sposób.
• 3 Grożąca surowa kara. Gdy zarzucone przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności powyżej 8 lat albo gdy sąd I instancji skazał na karę nie niższą niż 3 lata pozbawienia wolności.
• 4 Uzasadniona obawa popełnienia kolejnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, szczególnie gdy podejrzany już wcześniej popełniał takie przestępstwa.

Jak długo może trwać tymczasowe aresztowanie #

Tymczasowy areszt ma ściśle określone limity czasowe w art. 263 k.p.k. W praktyce jednak bywa wielokrotnie przedłużany, co sprawia że niektóre osoby spędzają w areszcie wiele miesięcy, a nawet lat, zanim zapada prawomocny wyrok.

W sprawach o przestępstwa zagrożone karą 25 lat lub dożywotniego pozbawienia wolności sąd apelacyjny może przedłużyć areszt na dalszy czas oznaczony. Każde przedłużenie wymaga odrębnej decyzji sądu i może być zaskarżone zażaleniem. Warto korzystać z tego prawa systematycznie, ponieważ każde posiedzenie w przedmiocie przedłużenia aresztu to okazja do przedstawienia nowych argumentów za jego uchyleniem.

Prawa osoby tymczasowo aresztowanej #

Tymczasowo aresztowany zachowuje szereg praw gwarantowanych przez Kodeks postępowania karnego oraz Konstytucję RP. Naruszenie tych praw można i należy kwestionować.

• Prawo do kontaktu z adwokatem od chwili zatrzymania, bez obecności osób trzecich, w tym funkcjonariuszy Policji.
• Prawo do milczenia — aresztowany nie ma obowiązku składania wyjaśnień ani odpowiadania na pytania.
• Prawo do informacji o zarzutach w języku zrozumiałym dla podejrzanego, a ponadto prawo do tłumacza.
• Prawo do widzenia z rodziną, choć prokurator może je na początku ograniczyć lub uzależnić od zgody.
• Prawo do korespondencji, z zastrzeżeniem że w toku postępowania może podlegać kontroli.
• Prawo do opieki medycznej w zakładzie karnym lub areszcie śledczym.
• Prawo do złożenia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.

Co zrobić gdy bliski trafił do aresztu #

Zatrzymanie bliskiej osoby jest zaskoczeniem i wywołuje ogromny stres. Warto wiedzieć jak wygląda procedura i co można zrobić w pierwszych godzinach.

Uchylenie i zmiana tymczasowego aresztowania #

Tymczasowe aresztowanie należy uchylić lub zmienić na łagodniejszy środek zapobiegawczy, gdy ustała przyczyna jego zastosowania albo gdy nie jest ono konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

Wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania może złożyć sam aresztowany lub jego obrońca. Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu, zazwyczaj bez wyznaczania terminu z kilkutygodniowym wyprzedzeniem. Kluczowe znaczenie ma jakość uzasadnienia wniosku i wskazanie konkretnych argumentów obalających przesłanki zastosowania aresztu.

Alternatywą dla aresztu mogą być łagodniejsze środki zapobiegawcze, takie jak dozór Policji, zakaz opuszczania kraju połączony z zatrzymaniem paszportu, a ponadto poręczenie majątkowe lub zakaz kontaktowania się ze wskazanymi osobami. Argumentując za uchyleniem aresztu, warto jednocześnie wnioskować o zastosowanie konkretnego środka zastępczego, co zwiększa szanse na pozytywne rozstrzygnięcie.

Zażalenie na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu #

Na postanowienie sądu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie do sądu wyższej instancji. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia lub doręczenia postanowienia. Sąd odwoławczy rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, co w praktyce oznacza zazwyczaj od kilku dni do dwóch tygodni.

Zażalenie jest pierwszą realną szansą na weryfikację zasadności aresztu przez inny skład sądu. Skutecznie złożone zażalenie zawierające merytoryczne argumenty ma realne szanse na uchylenie aresztu lub zmianę na łagodniejszy środek zapobiegawczy. Prawo do złożenia zażalenia przysługuje również na każde kolejne postanowienie o przedłużeniu tymczasowego aresztowania.

Rola adwokata przy tymczasowym aresztowaniu #

W sprawach o tymczasowe aresztowanie czas ma kluczowe znaczenie. Posiedzenie sądu, na którym zapada decyzja o areszcie, odbywa się w ekspresowym trybie, a brak profesjonalnej obrony na tym etapie często zamyka drogę do skutecznego podważenia aresztu na późniejszych etapach postępowania.

W ramach pomocy przy tymczasowym aresztowaniu działamy priorytetowo od chwili pierwszego kontaktu. Kontaktujemy się z aresztowanym przed pierwszym przesłuchaniem, uczestniczymy w posiedzeniu w przedmiocie aresztu, składamy zażalenie na postanowienie o aresztowaniu, a ponadto monitorujemy termin każdego przedłużenia i aktywnie wnioskujemy o uchylenie aresztu lub zamianę na łagodniejszy środek. Więcej o sprawach karnych prowadzonych przez kancelarię przeczytasz w zakładce sprawy karne Kielce.

Kontakt z osobą tymczasowo aresztowaną. Widzenia, paczki, telefon, listy #

To pytania które zadaje niemal każda rodzina w pierwszych dniach po aresztowaniu bliskiej osoby. Odpowiedzi zależą od etapu postępowania i decyzji prokuratora lub sądu.

Widzenia z aresztowanym

W toku postępowania przygotowawczego, czyli zanim sprawa trafi do sądu, widzenie z tymczasowo aresztowanym wymaga zgody prokuratora prowadzącego sprawę. Prokurator może odmówić zgody, udzielić jej bezwarunkowo albo zastrzec że widzenie odbędzie się w obecności dozorującego funkcjonariusza lub przez przegrodę. Po przekazaniu sprawy do sądu widzenia wymagają zgody sądu lub prezesa sądu.

Adwokat ma prawo do kontaktu z aresztowanym bez zgody prokuratora i bez obecności osób trzecich od chwili zatrzymania. Tego prawa nie można ograniczyć ani uzależnić od czyjejkolwiek zgody.

Paczki dla aresztowanego

Tymczasowo aresztowany ma prawo do otrzymywania paczek, jednak ich przyjęcie w areszcie śledczym może być uzależnione od zgody organu prowadzącego postępowanie, czyli prokuratora w fazie przygotowawczej lub sądu po skierowaniu aktu oskarżenia. Paczki podlegają kontroli przez personel aresztu.

Zawartość paczki musi być zgodna z regulaminem aresztu śledczego. Co do zasady można przesyłać żywność, środki higieny osobistej, odzież i bieliznę. Szczegółowe zasady różnią się między poszczególnymi aresztami, dlatego warto wcześniej skontaktować się z aresztem śledczym i zapytać o obowiązujący regulamin.

Żelazna kasa i środki pieniężne

Aresztowany może posiadać środki pieniężne zdeponowane na tzw. koncie depozytowym w areszcie, potocznie zwanym żelazną kasą. Środki te może wydatkować w kantynie aresztu na żywność, środki higieny oraz inne dozwolone artykuły. Rodzina może wpłacać pieniądze na konto depozytowe aresztowanego przekazem pocztowym lub przelewem na rachunek bankowy aresztu, podając imię i nazwisko aresztowanego oraz sygnaturę sprawy. Numer konta i szczegółowe informacje podaje administracja aresztu.

Korespondencja i listy

Tymczasowo aresztowany ma prawo do korespondencji. W toku postępowania przygotowawczego korespondencja może być jednak kontrolowana przez prokuratora, który ma prawo ją zatrzymać jeśli uzna że zagraża prawidłowości postępowania. Korespondencja z obrońcą objęta jest tajemnicą adwokacką i nie podlega kontroli.

Telefon

Prawo do korzystania z telefonu przez tymczasowo aresztowanego jest ograniczone. W toku postępowania przygotowawczego rozmowy telefoniczne wymagają zgody prokuratora i odbywają się pod kontrolą. Rozmowy z obrońcą są poufne i nie podlegają podsłuchowi. Szczegółowe zasady korzystania z telefonu określa regulamin konkretnego aresztu śledczego.