Tymczasowe aresztowanie

Tymczasowe aresztowanie to najsurowszy środek zapobiegawczy w polskim prawie karnym. Polega na pozbawieniu wolności podejrzanego lub oskarżonego jeszcze przed wydaniem wyroku. Dla wielu osób i ich rodzin to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu. W Kancelarii Adwokackiej Bałaga w Kielcach regularnie pomagamy w sprawach o uchylenie, a także zmianę tymczasowego aresztowania.

Kiedy sąd może zastosować tymczasowe aresztowanie

Tymczasowe aresztowanie może być zastosowane wyłącznie przez sąd na wniosek prokuratora. Sama prokuratura nie może aresztować, gdyż decyzja zawsze należy do sądu. Sąd musi stwierdzić, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a ponadto musi istnieć co najmniej jedna z przesłanek szczególnych.

Pierwsza przesłanka to uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się podejrzanego, szczególnie gdy nie ma on stałego miejsca zamieszkania lub jego tożsamość jest trudna do ustalenia.

Druga to uzasadniona obawa nakłaniania do składania fałszywych zeznań lub utrudniania postępowania w inny bezprawny sposób, czyli tzw. obawa matactwa.

Trzecia to grożąca podejrzanemu surowa kara, gdyż gdy zarzucone przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności powyżej 8 lat albo gdy sąd pierwszej instancji skazał na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata.

Czwarta to wyjątkowa sytuacja gdy zachodzi uzasadniona obawa że podejrzany popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu.

Jak długo może trwać tymczasowe aresztowanie

Tymczasowe aresztowanie ma ściśle określone limity czasowe. W postępowaniu przygotowawczym sąd może zastosować areszt na okres do 3 miesięcy. Jeśli ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub inne ważne okoliczności nie można ukończyć postępowania, sąd właściwy do rozpoznania sprawy może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na dalszy czas oznaczony.

Łączny czas tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku nie może przekroczyć 2 lat. W sprawach o przestępstwa zagrożone karą 25 lat lub dożywotniego pozbawienia wolności sąd apelacyjny może przedłużyć areszt na dalszy czas nieoznaczony.

W praktyce jednak zdarza się, że postępowania trwają bardzo długo, a areszt jest wielokrotnie przedłużany. Każde przedłużenie wymaga odrębnej decyzji sądu i może być zaskarżone.

Prawa osoby tymczasowo aresztowanej

Tymczasowo aresztowany zachowuje szereg praw, których naruszenie można i należy kwestionować.

Przede wszystkim ma prawo do kontaktu z adwokatem od chwili zatrzymania. Organy ścigania nie mogą odmówić dostępu do obrońcy, choć w wyjątkowych przypadkach prokurator może przez okres do 14 dni zastrzec, że rozmowy z adwokatem będą się odbywać w obecności funkcjonariusza Służby Więziennej (Aresztu Śledczego). Jednakże, co do zasady jest to sytuacja wyjątkowa.

Aresztowany ma prawo do informacji o zarzutach w języku który rozumie. Ma prawo odmówić składania wyjaśnień bez podania przyczyny, a milczenie nie może być traktowane jako dowód winy. Aresztowanemu przysługuje prawo do korespondencji, widzeń z rodziną oraz regularnych konsultacji z adwokatem bez obecności osób trzecich.

Zażalenie na tymczasowe aresztowanie

Na każde postanowienie o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie do sądu wyższej instancji. To jeden z najważniejszych instrumentów obrony w tego typu sprawach.

Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia lub doręczenia postanowienia. Adwokat może złożyć zażalenie nawet jeśli podejrzany nie wyraził na to zgody, gdyż działa w jego interesie z mocy prawa.

W zażaleniu można kwestionować zarówno podstawy faktyczne aresztu jak i jego proporcjonalność. Sąd rozpatrujący zażalenie może uchylić areszt, utrzymać go w mocy lub zmienić na łagodniejszy środek zapobiegawczy.

Środki zapobiegawcze łagodniejsze od aresztu

Tymczasowe aresztowanie, to najsurowszy środek zapobiegawczy. Stosuje się go wówczas, gdy inne środki zapobiegawcze są niewystarczające. W zażaleniu lub wniosku o uchylenie aresztu zawsze składa się wniosek o zastąpienie go łagodniejszym środkiem.

Dozór policyjny to obowiązek stawiennictwa w jednostce policji w określonych terminach. Poręczenie majątkowe polega na wpłacie określonej kwoty lub ustanowieniu zastawu jako gwarancji, że podejrzany nie będzie utrudniał postępowania. Zakaz opuszczania kraju połączony z zatrzymaniem paszportu jest stosowany gdy istnieje obawa ucieczki za granicę.

Co może zrobić adwokat gdy ktoś bliski jest tymczasowo aresztowany

Rola adwokata w sprawach o tymczasowe aresztowanie jest ogromna. Adwokat może wziąć udział w posiedzeniu sądu w przedmiocie zastosowania lub przedłużenia aresztu i przedstawić argumenty przeciwko jego zastosowaniu.

Może złożyć zażalenie na postanowienie o aresztowaniu i wnioskować o zastąpienie aresztu łagodniejszym środkiem. Ponadto może też składać wnioski o uchylenie tymczasowego aresztu, w każdym czasie postępowania, gdyż zmiana okoliczności uzasadnia ponowną ocenę jego zasadności.

Adwokat może kontaktować się z aresztowanym w areszcie bez obecności osób trzecich, co ma ogromne znaczenie dla budowania strategii obrony. Wreszcie analizuje materiał dowodowy zebrany przez prokuraturę i kwestionuje podstawy zarzutów.

Odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie

Jeśli postępowanie zakończyło się uniewinnieniem lub umorzeniem, niesłusznie aresztowanemu przysługuje odszkodowanie i zadośćuczynienie od Skarbu Państwa. Roszczenie obejmuje zarówno szkodę majątkową jak i krzywdę niemajątkową związaną z pozbawieniem wolności.

Więcej o tego rodzaju roszczeniach przeczytasz na stronie odszkodowania Kielce.

Tymczasowe aresztowanie: praktyczny poradnik dla rodziny

Gdy bliski trafia do aresztu, rodzina często nie wie od czego zacząć. Poniżej najważniejsze praktyczne informacje.

Widzenia z aresztowanym

Widzenie z tymczasowo aresztowanym wymaga zgody organu który prowadzi postępowanie, czyli prokuratora w fazie przygotowawczej lub sądu po skierowaniu aktu oskarżenia. Bez tej zgody widzenie się nie odbędzie.

Adwokat może zawnioskować o wydanie zgody na widzenie dla rodziny. Zgoda jest udzielana z zastrzeżeniem obecności funkcjonariusza podczas widzenia. Widzenia odbywają się w wyznaczonych dniach, a także godzinach których harmonogram ustala areszt śledczy.

Paczki dla aresztowanego

Aresztowany ma prawo do otrzymywania paczek z żywnością, odzieżą i innymi artykułami dopuszczonymi przez regulamin aresztu. Paczki żywnościowe można przekazywać raz w miesiącu, jednak ich zawartość musi być zgodna z aktualnym regulaminem konkretnego aresztu śledczego.

Ważne, paczkę dostarcza się wyłącznie na podstawie talonu, który aresztowany otrzymuje od administracji aresztu i przesyła rodzinie. Bez talonu paczka nie zostanie przyjęta. Talon zawiera informację o dopuszczalnej zawartości i wartości paczki.

Wypiska, zakupy w kantynie

Aresztowany może robić zakupy w kantynie aresztu w ramach tzw. wypiski. Polega to na tym, że aresztowany składa zamówienie na określone artykuły dostępne w kantynie i opłaca je ze środków zgromadzonych na koncie depozytowym. Ponadto wypiska odbywa się zazwyczaj raz w tygodniu. To jeden z głównych powodów, dla których warto regularnie zasilać konto depozytowe aresztowanego.

Żelazna kasa

Od każdej wpłaty na konto depozytowe aresztowanego areszt potrąca określony procent środków na tzw. żelazną kasę. Są to środki, które aresztowany otrzymuje po zwolnieniu z aresztu lub zakładu karnego. Celem tego rozwiązania jest zapewnienie osobie opuszczającej areszt minimalnych środków finansowych na start. Rodzina powinna być świadoma, że nie całość wpłaconych pieniędzy jest od razu dostępna dla aresztowanego.

Telefony i korespondencja

Aresztowany może korzystać z telefonu, jednak wymaga to zgody organu prowadzącego postępowanie i jest realizowane za pośrednictwem administracji aresztu. Lista osób uprawnionych do kontaktu telefonicznego musi być zatwierdzona przez prokuratora lub sąd.

Korespondencja listowna jest dozwolona, jednak podlega kontroli prokuratora w fazie przygotowawczej lub sądu po skierowaniu aktu oskarżenia. Wyjątkiem jest korespondencja z adwokatem, gdyż objęta jest tajemnicą adwokacką i nie podlega żadnej kontroli.

Wpłaty na konto depozytowe

Rodzina może wpłacać pieniądze na konto depozytowe aresztowanego. Środki te aresztowany może wydawać na wypiski w kantynie. Numer konta depozytowego oraz szczegółowe zasady wpłat znajdziesz na stronie internetowej konkretnego aresztu śledczego.

Jak wygląda współpraca z kancelarią w sprawach o tymczasowe aresztowanie

Kontakt z kancelarią powinien nastąpić jak najszybciej po zatrzymaniu bliskiej osoby. Czas w takich sprawach ma kluczowe znaczenie gdyż posiedzenie sądu w przedmiocie tymczasowego aresztowania odbywa się zazwyczaj w ciągu 24 do 48 godzin od zatrzymania.

Przyjmujemy osobiście w kancelarii przy ul. Czerwonego Krzyża 5/2 w Kielcach oraz zdalnie. Działamy w Kielcach i całym województwie świętokrzyskim. Szczegółowe stawki za prowadzenie spraw karnych znajdziesz w cenniku kancelarii. Masz pytania? Skontaktuj się z nami.

Sprawdź opinie klientów na wizytówce Google Kancelarii Adwokackiej Bałaga.