Dozór elektroniczny (SDE)

Na czym polega dozór elektroniczny #

System dozoru elektronicznego (SDE) funkcjonuje w Polsce na podstawie rozdziału VIIa Kodeksu karnego wykonawczego. Skazany odbywa karę pozbawienia wolności w miejscu zamieszkania lub innym wyznaczonym miejscu, a jego obecność jest kontrolowana za pomocą elektronicznego urządzenia monitorującego. Na kostce lub nadgarstku nosi się nadajnik komunikujący się z jednostką domową podłączoną do sieci telefonicznej. Centrum monitorowania rejestruje w czasie rzeczywistym czy skazany przebywa w dozwolonym miejscu i czy nie przekracza zatwierdzonych godzin wyjść.

Kto może skorzystać z SDE. Warunki ustawowe #

Warunki udzielenia zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego określa art. 43la k.k.w. Sąd penitencjarny bierze pod uwagę zarówno formalne przesłanki ustawowe, jak i okoliczności dotyczące konkretnej osoby.

Warunki formalne

• Kara pozbawienia wolności nieprzekraczająca jednego roku i sześciu miesięcy albo kara zastępcza za grzywnę lub ograniczenie wolności w tym wymiarze.
• Wobec skazanego nie jest wykonywana inna kara pozbawienia wolności.
• Wobec skazanego nie jest prowadzone kolejne postępowanie karne, w którym grozi kara pozbawienia wolności.
• Skazany posiada stałe miejsce pobytu i uzyska zgodę wszystkich pełnoletnich osób zamieszkujących razem z nim.
• Warunki techniczne miejsca pobytu umożliwiają funkcjonowanie systemu.

Ocena przez sąd

Poza warunkami formalnymi sąd penitencjarny ocenia czy cele kary zostaną osiągnięte przy odbywaniu jej w systemie dozoru. Bierze pod uwagę dotychczasową postawę skazanego, jego właściwości i warunki osobiste, sytuację zawodową i rodzinną oraz zachowanie po popełnieniu przestępstwa. Pozytywna prognoza kryminologiczna jest warunkiem koniecznym udzielenia zezwolenia.

Jak złożyć wniosek o SDE #

Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego składa się do sądu penitencjarnego właściwego dla miejsca zamieszkania skazanego. Może go złożyć sam skazany, jego obrońca, a ponadto prokurator lub kurator sądowy.

1. 1 Zebranie dokumentów. Wyrok z klauzulą wykonalności, zaświadczenie o niekaralności, dokumenty potwierdzające zatrudnienie lub naukę, zaświadczenie o zameldowaniu.
2. 2 Uzyskanie zgód domowników. Każdy pełnoletni domownik podpisuje zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i montaż urządzeń. Wzór zgody dostępny poniżej.
3. 3 Sporządzenie wniosku. Wniosek musi zawierać dane osobowe, sygnaturę sprawy, wskazanie miejsca odbywania kary, propozycję harmonogramu wyjść oraz uzasadnienie dlaczego SDE pozwoli osiągnąć cele kary.
4. 4 Złożenie do sądu penitencjarnego. Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu, zazwyczaj z udziałem skazanego. Postanowienie zapada w terminie 30 dni od złożenia wniosku.
5. 5 Montaż urządzeń. Po udzieleniu zezwolenia Centralne Zarządzanie Służby Więziennej organizuje montaż nadajnika i jednostki domowej.

Harmonogram i codzienne obowiązki #

Sąd w postanowieniu określa przedziały czasowe w których skazany może opuszczać miejsce pobytu, tzw. okna wyjść. Najczęściej obejmują godziny pracy lub nauki, wizyty lekarskie, zakupy i inne uzasadnione potrzeby. Poza wyznaczonymi godzinami skazany ma obowiązek przebywać w miejscu wskazanym w postanowieniu.

• Dbanie o sprawność techniczną nadajnika i jednostki domowej. Uszkodzenie urządzenia traktowane jest jako naruszenie warunków zezwolenia.
• Odbieranie telefonów kontrolnych od pracowników centrum monitorowania.
• Przestrzeganie godzin powrotu. Każde spóźnienie jest rejestrowane automatycznie.
• Zgłaszanie z wyprzedzeniem każdej planowanej zmiany harmonogramu. Wymaga złożenia wniosku do kuratora lub sądu.
• Nieopuszczanie miejsca pobytu bez zatwierdzonego wyjścia, nawet w nagłych przypadkach. Należy niezwłocznie powiadomić centrum monitorowania.

Naruszenia i ich konsekwencje #

System rejestruje każde odchylenie od zatwierdzonego harmonogramu. Centrum monitorowania natychmiast powiadamia kuratora i sąd. Konsekwencje zależą od wagi i częstotliwości naruszeń.

• Pojedyncze, drobne naruszenie (np. spóźnienie kilkunastu minut). Zazwyczaj skutkuje upomnieniem i obowiązkiem wyjaśnienia przyczyn.
• Powtarzające się naruszenia. Sąd może cofnąć zezwolenie i zarządzić osadzenie w zakładzie karnym.
• Samowolne opuszczenie miejsca pobytu lub manipulacja urządzeniem. Natychmiastowe cofnięcie zezwolenia i zatrzymanie przez Policję.

Zgoda domowników. Wzór do pobrania #

Zgoda pełnoletnich domowników jest warunkiem formalnym udzielenia zezwolenia na SDE. Każda pełnoletnia osoba zamieszkująca razem ze skazanym musi wyrazić zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora sądowego, a ponadto na zainstalowanie w mieszkaniu urządzeń technicznych systemu.

Co dzieje się po zakończeniu dozoru #

Po odbyciu kary w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny wydaje postanowienie stwierdzające wykonanie kary. Kara uznana jest za odbytą w całości. Jeżeli wyrok obejmował ponadto inne środki karne, takie jak zakaz prowadzenia pojazdów, zakaz zbliżania się lub świadczenie pieniężne, pozostają one w mocy zgodnie z treścią orzeczenia i są wykonywane niezależnie od SDE.

Jeśli w trakcie odbywania kary w SDE skazany zostanie skazany w innej sprawie, sąd penitencjarny z urzędu ocenia czy zezwolenie powinno zostać cofnięte.

Pomoc adwokata przy SDE #

Wniosek o SDE można złożyć samodzielnie, jednak dobrze przygotowany wniosek z właściwym uzasadnieniem i kompletem załączników ma realnie wyższe szanse na uwzględnienie. Sąd penitencjarny ocenia nie tylko spełnienie warunków formalnych, ale też czy argumenty przemawiają za pozytywną prognozą. To właśnie uzasadnienie jest tym elementem, który najczęściej przesądza o wyniku.

W ramach pomocy przy SDE wyjaśniam czy w konkretnej sytuacji wniosek ma szanse powodzenia, omawiam wymagania, sporządzam wniosek z uzasadnieniem dopasowanym do okoliczności sprawy, pomagam zebrać właściwe dokumenty i reprezentuję na posiedzeniu sądu penitencjarnego. Więcej o sprawach karnych na etapie wykonawczym przeczytasz w artykułach o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz odroczeniu wykonania kary.