Co grozi za niepłacenie alimentów?
Niepłacenie alimentów to nie tylko problem finansowy dla dziecka czy uprawnionego. To przestępstwo ścigane z urzędu, zagrożone karą pozbawienia wolności. W Kancelarii Adwokackiej Bałaga w Kielcach prowadzimy sprawy zarówno osób które nie mogą wyegzekwować alimentów, jak i tych którym grożą zarzuty z art. 209 Kodeksu karnego.
Co grozi za niepłacenie alimentów?
Zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu karnego, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Jeśli sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, kara wzrasta do 2 lat pozbawienia wolności. To tzw. typ kwalifikowany przestępstwa niealimentacji.
Przestępstwo z art. 209 kk jest co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeśli jednak pokrzywdzonemu przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub świadczenia w przypadku bezskuteczności egzekucji, ściganie odbywa się z urzędu.
Kiedy niepłacenie alimentów staje się przestępstwem?
Samo opóźnienie w płatności alimentów nie jest przestępstwem. Żeby mówić o przestępstwie z art. 209 kk muszą być spełnione określone warunki.
Pierwsza przesłanka to uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, czyli świadome i celowe niepłacenie z własnej woli. Obiektywny brak możliwości płacenia alimentów, np. z powodu ciężkiej choroby, utraty pracy czy pobytu w zakładzie karnym, wyłącza odpowiedzialność karną.
Druga przesłanka to łączna kwota zaległości która stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynoszące co najmniej 3 miesiące. Co ważne, nie muszą to być 3 kolejne miesiące zaległości.
Jaka kara za niepłacenie alimentów w praktyce?
W praktyce sądy rzadko orzekają bezwzględne pozbawienie wolności za pierwsze przestępstwo alimentacyjne, szczególnie gdy sprawca nie był wcześniej karany. Znacznie częściej stosuje się karę z warunkowym zawieszeniem, ograniczenie wolności w formie prac społecznych lub grzywnę.
Sąd bierze pod uwagę wysokość zaległości, sytuację materialną sprawcy, jego starania o spłatę długu oraz skutki dla dziecka lub uprawnionego. Pomagamy ocenić realną sytuację i przygotować strategię która minimalizuje ryzyko surowej kary. Więcej o warunkowym umorzeniu postępowania przeczytasz w osobnym artykule.
Czy można uniknąć odpowiedzialności karnej za niepłacenie alimentów?
Tak, w kilku sytuacjach.
Pierwsza to uregulowanie zaległości w ciągu 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego. Kodeks karny przewiduje, że w takim przypadku sprawca nie podlega karze. To tzw. czynny żal w sprawach alimentacyjnych. Warto wiedzieć, że spłata musi być całkowita, choć może być dokonana w kilku ratach mieszczących się w tym terminie.
Druga to wykazanie, że niepłacenie nie wynikało ze złej woli lecz z obiektywnych przyczyn takich jak utrata pracy, choroba lub inne zdarzenia losowe które uniemożliwiły płatność. W takich sprawach kluczowe jest odpowiednie udokumentowanie sytuacji.
Trzecia to pozew o obniżenie alimentów gdy zasądzona kwota jest nieadekwatna do aktualnych możliwości zarobkowych dłużnika. Jeśli dłużnik nie może płacić bo alimenty są zbyt wysokie w stosunku do jego dochodów, właściwym krokiem jest złożenie pozwu o ich obniżenie, a nie zaprzestanie płatności.
Czy za niepłacenie alimentów można stracić prawo jazdy?
Tak i wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy. Możliwość zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu wynika z ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Zatrzymanie prawa jazdy może nastąpić gdy w ciągu ostatnich 6 miesięcy dłużnik nie płacił co miesiąc przynajmniej 50 procent należnej kwoty alimentów, a ponadto odmawia współpracy z organem właściwym, czyli nie rejestruje się w Powiatowym Urzędzie Pracy, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub odmawia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.
Ważne: jeśli dłużnik choć raz w ciągu tych 6 miesięcy zapłaci kwotę wyższą niż połowa należnych alimentów, warunek nie zostaje spełniony i prawo jazdy nie może być zatrzymane.
Procedura jest wieloetapowa. Najpierw wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika wydaje decyzję o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Następnie organ sprawdza w Centralnej Ewidencji Kierowców czy dłużnik posiada prawo jazdy i jeśli tak, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie dokumentu.
Zatrzymanie prawa jazdy to nie odebranie uprawnień na stałe. Prawo jazdy zostaje zwrócone gdy dłużnik przez 6 kolejnych miesięcy płaci co miesiąc co najmniej 50 procent bieżących alimentów albo gdy jednorazowo spłaci całe zadłużenie. Co istotne, kierowca któremu zwrócono prawo jazdy nie musi ponownie zdawać egzaminu.
Co zrobić gdy dłużnik nie płaci alimentów?
Jeśli jesteś wierzycielem alimentacyjnym i dłużnik nie płaci, masz do dyspozycji kilka ścieżek działania.
Pierwsza to egzekucja komornicza. Komornik może zająć wynagrodzenie, rachunek bankowy, pojazd lub nieruchomość dłużnika. Egzekucja alimentów ma pierwszeństwo przed innymi wierzytelnościami.
Druga to Fundusz Alimentacyjny. Jeśli egzekucja jest bezskuteczna a dochód uprawnionego nie przekracza ustalonego progu, można ubiegać się o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego do kwoty 1.000 zł miesięcznie.
Trzecia to złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z art. 209 kk. To często skuteczny środek nacisku, który mobilizuje dłużnika do spłaty zaległości, gdyż grozi mu postępowanie karne. Możemy też wnioskować o zabezpieczenie alimentów na czas postępowania.
Czy niepłacenie alimentów można zgłosić na policję?
Tak. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 209 kk można złożyć na policji lub w prokuraturze. Do zawiadomienia warto dołączyć wyrok lub ugodę sądową ustalającą alimenty, dokumentację potwierdzającą brak płatności przez co najmniej 3 miesiące oraz ewentualne dowody kontaktu z dłużnikiem w sprawie zaległości.
Jeśli pokrzywdzonemu przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ściganie odbywa się z urzędu i zawiadomienie nie jest wymagane.
Jak wygląda współpraca z kancelarią w sprawach o niepłacenie alimentów
Pomagamy zarówno wierzycielom alimentacyjnym, którzy chcą wyegzekwować należne świadczenia, jak i dłużnikom którym grożą zarzuty karne. W każdym przypadku zaczynamy od oceny sytuacji i przedstawienia realnych możliwości działania.
Szczegółowe stawki za prowadzenie spraw alimentacyjnych znajdziesz w cenniku kancelarii. Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Sprawdź opinie klientów na wizytówce Google Kancelarii Adwokackiej Bałaga.
