Konfiskata samochodu

Kiedy sąd może, a kiedy musi orzec konfiskatę samochodu #

Sąd może orzec przepadek pojazdu w razie skazania m.in. za jazdę w stanie nietrzeźwości z art. 178a § 1 k.k. albo recydywę z art. 178a § 4 k.k. Fakultatywny przepadek przewidziano także przy skazaniu za udział w nielegalnym wyścigu (art. 178c k.k.), rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu (art. 178d k.k.) oraz za złamanie sądowego zakazu prowadzenia pojazdów (art. 244 k.k.). Przepadek może dotyczyć również sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a k.k., czyli m.in. sprawcy niektórych przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionych w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego, po ucieczce z miejsca zdarzenia albo po spożyciu alkoholu po zdarzeniu, a przed badaniem.

Obowiązkowa konfiskata samochodu dotyczy natomiast tych spraw, w których zawartość alkoholu w organizmie sprawcy wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu, albo prowadziła do takiego stężenia. Od obowiązkowego przepadku sąd może odstąpić tylko wtedy, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Podstawą jest art. 44b § 1 i § 1a k.k. w brzmieniu obowiązującym od 29 stycznia 2026 roku.

Poniżej 1,5 promila przepadek pojazdu nie jest obowiązkowy na podstawie art. 44b § 1a k.k. Sąd może go jednak orzec fakultatywnie w sprawach wymienionych w art. 44b § 1 k.k., jeżeli przemawiają za tym okoliczności konkretnej sprawy. To istotna przestrzeń dla obrony.

Policja może zająć auto już na drodze #

Od 29 stycznia 2026 roku policja dokonuje tymczasowego zajęcia pojazdu już podczas kontroli, gdy zachodzą przesłanki obowiązkowego przepadku, na przykład wynik badania wskazujący co najmniej 1,5 promila. Zajęty pojazd jest przechowywany przez 7 dni. Jeżeli w tym czasie prokurator lub sąd nie wyda postanowienia o zabezpieczeniu, auto wraca do właściciela. W praktyce oznacza to, że o losie samochodu w dużej mierze decyduje pierwszy tydzień po zatrzymaniu, dlatego kontakt z adwokatem od razu po zdarzeniu ma tu wymierne znaczenie.

Auto w leasingu, służbowe lub wspólne z małżonkiem. Koniec z przepadkiem równowartości #

Tu zaszła najważniejsza zmiana. Do 28 stycznia 2026 roku, jeśli samochód nie był wyłączną własnością kierowcy, sąd orzekał przepadek równowartości pojazdu, czyli kierowca płacił kwotę odpowiadającą wartości auta, którym jechał. W aktualnym brzmieniu art. 44b k.k. nie ma już dawnego mechanizmu przepadku równowartości pojazdu.

Obecnie samochód, który w czasie popełnienia przestępstwa nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, nie podlega przepadkowi (art. 44b § 5 pkt 1 k.k.). Dotyczy to w szczególności auta w leasingu, samochodu służbowego, wynajętego, pożyczonego, a także pojazdu objętego wspólnością majątkową małżeńską. W takim przypadku sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 zł (art. 44b § 6 k.k.).

Odrębna sytuacja to pojazd, którego przepadek jest niemożliwy lub niecelowy, w szczególności z uwagi na jego zbycie, utratę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie (art. 44b § 5 pkt 2 k.k.). Wtedy sąd może, ale nie musi, orzec nawiązkę w tych samych widełkach.

Jak sąd ustala wysokość nawiązki i dlaczego warto ją weryfikować #

Ustawa przewiduje bardzo szerokie widełki nawiązki, od 5 000 do 500 000 zł, i nie wskazuje sztywnych kryteriów jej wymiaru. Dlatego w praktyce jednym z głównych pól obrony jest wykazywanie, jaka kwota jest adekwatna w konkretnej sprawie. Znaczenie może mieć m.in. rzeczywista wartość pojazdu, jego stan techniczny, przebieg, historia szkód, sytuacja majątkowa sprawcy oraz okoliczności samego zdarzenia.

W naszej praktyce weryfikujemy wycenę pojazdu i przedstawiamy sądowi rzetelne dane o jego rzeczywistej wartości oraz okoliczności przemawiające za nawiązką bliżej dolnej granicy widełek. Różnica między kwotą przyjętą bez takiej analizy a kwotą po rzetelnej weryfikacji to często dziesiątki tysięcy złotych.

Sprawy sprzed 29 stycznia 2026 roku. Stare przepisy wciąż mogą mieć zastosowanie #

Jeżeli do zdarzenia doszło przed 29 stycznia 2026 roku, a sprawa toczy się teraz, sąd stosuje ustawę względniejszą dla sprawcy (art. 4 § 1 k.k.). Oznacza to, że w części spraw nadal może pojawić się dawny przepadek równowartości pojazdu. Które przepisy są korzystniejsze, zależy od konkretnej sytuacji: od tego, czyje było auto, ile było warte i jakie są okoliczności sprawy. To porównanie trzeba przeprowadzić indywidualnie i ono również potrafi zdecydować o dziesiątkach tysięcy złotych.

Co z samochodem pracownika prowadzącego auto firmowe #

Kierowca, który prowadził pojazd należący do pracodawcy, nie traci tego auta, bo nie jest jego wyłącznym właścicielem. Musi się jednak liczyć z nawiązką na zasadach opisanych wyżej. Pracodawca nie ponosi odpowiedzialności karnej za czyn pracownika, ale tymczasowe zajęcie pojazdu może dotknąć firmę organizacyjnie, dlatego w takich sprawach działać trzeba szybko.

Co zrobić po zatrzymaniu, żeby ratować samochód i pieniądze #

Najczęstsze pytania o konfiskatę samochodu #

Czy za 1,2 promila stracę samochód?

Niekoniecznie. Poniżej 1,5 promila przepadek pojazdu nie jest obowiązkowy. Sąd może go jednak orzec fakultatywnie, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy.

Kiedy konfiskata samochodu jest obowiązkowa?

Obowiązkowy przepadek dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy zawartość alkoholu w organizmie sprawcy wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu, albo prowadziła do takiego stężenia. Przy recydywie, wypadku albo katastrofie trzeba dodatkowo sprawdzić konkretną kwalifikację prawną czynu i przesłanki z art. 44b k.k.

Czy zabiorą auto w leasingu albo firmowe?

Nie. Pojazd, który w czasie czynu nie stanowił wyłącznej własności kierowcy, nie podlega przepadkowi. Sąd orzeka wtedy nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5 000 do 500 000 zł.

Co z samochodem wspólnym z żoną lub mężem?

Auto objęte wspólnością majątkową małżeńską nie podlega przepadkowi, bo nie jest wyłączną własnością sprawcy. Zamiast tego sąd orzeka nawiązkę.

Policja zabrała mi auto na drodze. Czy je odzyskam?

Tymczasowe zajęcie trwa maksymalnie 7 dni. Jeśli w tym czasie prokurator lub sąd nie zdecyduje o zabezpieczeniu pojazdu, samochód wraca do właściciela. W tym oknie czasowym warto już działać z adwokatem.

Czy wysokość nawiązki można obniżyć?

Widełki wynoszą od 5 000 do 500 000 zł, a ustawa nie wskazuje sztywnych kryteriów. Rzetelna weryfikacja wartości pojazdu i przedstawienie okoliczności sprawy realnie wpływa na kwotę.

Moja sprawa dotyczy zdarzenia sprzed 29 stycznia 2026. Które przepisy się stosuje?

Sąd stosuje ustawę względniejszą dla sprawcy. W takich sprawach może jeszcze wchodzić w grę dawny przepadek równowartości pojazdu. Które przepisy są korzystniejsze, wymaga indywidualnego porównania.