Odrzucenie spadku chroni przed długami zmarłego. Razem z majątkiem na spadkobierców przechodzą kredyty, pożyczki, zaległe podatki i inne zobowiązania, a czasem są one wyższe niż wszystko, co zostało po bliskiej osobie.
Na decyzję jest sześć miesięcy. Kto w tym czasie nic nie zrobi, przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z długami do wartości odziedziczonego majątku. Żeby uwolnić się od nich całkowicie, trzeba złożyć oświadczenie przed sądem albo notariuszem.
Odrzucenie spadku rzadko dotyczy jednej osoby. Gdy spadek odrzuca dziecko zmarłego, długi przechodzą na wnuki, często małoletnie, a potem na dalszych krewnych. Dlatego zwykle planujemy oświadczenia całej rodziny naraz.
Zadzwoń albo napisz. Sprawę prowadzi bezpośrednio jeden z adwokatów.
adw. Łukasz Bałaga
Prowadzi sprawy o odrzucenie spadku, gdy zmarły zostawił długi: ustala, od kiedy biegnie termin dla każdego członka rodziny, przygotowuje wnioski o odebranie oświadczeń przez sąd i pilnuje kolejności, w jakiej spadek przechodzi na dalszych krewnych.
Pomaga też ocenić, czy zamiast odrzucenia lepsze będzie przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
792 992 373 Zobacz profil adwokata →
adw. Agnieszka Bałaga-Kupis
Prowadzi sprawy o odrzucenie spadku po osobach, które zostawiły długi: sprawdza, jakie zobowiązania wchodzą do spadku, liczy terminy dla wszystkich spadkobierców, przygotowuje wnioski do sądu i dba o oświadczenia składane w imieniu małoletnich dzieci.
Doradza też, kiedy bezpieczniej jest przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, niż go odrzucić.
608 466 802 Zobacz profil adwokat →Czym jest odrzucenie spadku?
Z chwilą śmierci spadkodawcy spadek przechodzi na spadkobierców z mocy prawa, niezależnie od tego, czy o tym wiedzą i czy tego chcą. Spadkobierca nie musi go jednak zatrzymać. Ma trzy możliwości:
Odrzucenia nie można złożyć pod warunkiem ani tylko co do części spadku. Nie można też wskazać, komu ma przypaść odrzucony udział. Ten przechodzi na kolejne osoby według ustawy albo testamentu.
Odrzucenie spadku: termin sześciu miesięcy
Termin liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku. Dla dzieci i małżonka zmarłego to zwykle dzień, w którym dowiedzieli się o śmierci. Dla wnuka albo dalszego krewnego może to być dopiero chwila, w której dowiedział się, że bliżsi krewni spadek odrzucili.
Po upływie terminu odrzucić spadku już nie można. Brak oświadczenia oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Milczenie nie chroni więc w pełni: za długi odpowiadasz do wartości tego, co odziedziczyłeś, a ustalenie tej wartości wymaga wykazu albo spisu inwentarza.
Termin się kończy, a sąd wyznaczył posiedzenie później?
Do zachowania terminu wystarczy złożyć przed jego upływem wniosek do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Nie trzeba czekać, aż sąd faktycznie je przyjmie. Jeżeli zostało kilka dni, nie zwlekaj z wnioskiem.
Kancelaria Adwokacka Bałaga w Kielcach. Sprawy spadkowe prowadzimy od 2008 roku dla klientów z Kielc i całego województwa świętokrzyskiego.
Przy zadłużonym spadku najpierw ustalamy, kto i od kiedy ma termin, a potem planujemy oświadczenia tak, żeby długi nie przeszły niespodziewanie na dzieci albo dalszą rodzinę.
Jak odrzucić spadek krok po kroku?
- Ustal, czy spadek jest zadłużony
Kredyty, pożyczki, karty, zaległe podatki i ZUS, poręczenia, długi z działalności gospodarczej. Pomocne są korespondencja zmarłego, wyciągi bankowe i pisma od wierzycieli.
- Policz termin dla każdego w rodzinie
Każdy spadkobierca ma własne sześć miesięcy. Dzieci zmarłego liczą je od wiadomości o śmierci, a wnuki dopiero od chwili, gdy dowiedziały się o odrzuceniu przez rodzica.
- Wybierz: sąd albo notariusz
Oświadczenie składa się osobiście przed sądem rejonowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania albo pobytu, albo przed dowolnym notariuszem w Polsce.
- Zadbaj o dzieci
Jeżeli po Twoim odrzuceniu spadek przejdzie na małoletnie dzieci, trzeba odrzucić go także w ich imieniu, czasem za zezwoleniem sądu.
- Uprzedź dalszą rodzinę
Odrzucenie przesuwa długi na kolejnych krewnych: rodziców, rodzeństwo, siostrzeńców. Warto ich poinformować, żeby też zdążyli z oświadczeniem.
Odrzucenie spadku u notariusza czy w sądzie?
Składasz wniosek do sądu rejonowego właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania. Sąd wyznacza posiedzenie, na którym ustnie składasz oświadczenie. Samo złożenie wniosku w terminie wystarcza do jego zachowania.
Notariusz sporządza akt notarialny i przesyła go do sądu spadku. Zwykle da się to zrobić w ciągu kilku dni, co ma znaczenie, gdy termin jest bliski.
W oświadczeniu podaje się dane zmarłego i swoje, datę i miejsce śmierci, informację o testamencie oraz wszystkich znanych spadkobierców, także tych, którzy dojdą do dziedziczenia po Tobie. Przyda się akt zgonu i dokumenty potwierdzające pokrewieństwo.
Odrzucenie spadku w imieniu dziecka
Gdy odrzucasz spadek, prawo traktuje Cię tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku. Twoje miejsce zajmują Twoje dzieci. Jeżeli są małoletnie, spadek razem z długami formalnie przechodzi na nie. Nie wystarczy, że spadek odrzucą sami rodzice.
Od 15 listopada 2023 r. nie w każdej sprawie potrzebne jest zezwolenie sądu. Jeżeli dziecko zostało powołane do dziedziczenia właśnie dlatego, że spadek wcześniej odrzucił jego rodzic, a rodzice działają zgodnie i przysługuje im w tym zakresie władza rodzicielska, mogą złożyć oświadczenie w imieniu dziecka bez zezwolenia sądu (art. 101 § 4 k.r.o.).
Zezwolenie sądu jest nadal potrzebne w sprawach bardziej złożonych: gdy rodzice nie są zgodni, gdy jednemu z nich nie przysługuje w tym zakresie władza rodzicielska albo gdy dziecko dziedziczy z innego powodu niż wcześniejsza decyzja rodzica. Wtedy bieg sześciomiesięcznego terminu ulega zawieszeniu na czas postępowania o zezwolenie.
Sprawę prowadzi konkretny adwokat. Od pierwszego spotkania wiesz, kto liczy terminy, przygotowuje wnioski do sądu i pilnuje, żeby oświadczenia całej rodziny zostały złożone na czas.
Masz z nim bezpośredni kontakt telefoniczny, co przy biegnącym terminie ma znaczenie.
Odrzucenie spadku: co dalej i na co uważać
Co się dzieje z odrzuconym spadkiem?
Odrzucony udział przechodzi na kolejne osoby w ustawowej kolejności: najpierw na Twoje dzieci, potem na dalszych krewnych zmarłego. Jeżeli spadek odrzucą wszyscy uprawnieni, przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a gdy nie da się go ustalić albo był za granicą, Skarbowi Państwa.
Gmina i Skarb Państwa nie mogą odrzucić spadku, ale odpowiadają za długi tylko do wartości majątku spadkowego.
Odrzucenie spadku przez całą rodzinę
Odrzucenie przez jedną osobę przesuwa długi na kolejnych krewnych. Przykład: zmarły ojciec miał dwoje dorosłych dzieci, a każde z nich ma małoletnie dzieci. Gdy dzieci odrzucą spadek, przechodzi on na wnuki. Gdy odrzucą go także wnuki, do dziedziczenia dochodzą rodzice i rodzeństwo zmarłego, a dalej ich zstępni.
Każda z tych osób ma własny termin, liczony od chwili, w której dowiedziała się o swoim powołaniu. Dobrze zaplanowane oświadczenia pozwalają uniknąć sytuacji, w której długi spadają na kogoś, kto o niczym nie wiedział.
Czy można cofnąć odrzucenie spadku?
Co do zasady nie. Oświadczenie jest nieodwołalne. Wyjątkiem jest oświadczenie złożone pod wpływem błędu albo groźby. Można się wtedy uchylić od jego skutków, ale wymaga to zatwierdzenia przez sąd i wykazania, że błąd był istotny.
To droga trudna i niepewna. Sądy nie uznają za błąd sytuacji, w której spadkobierca mógł przy zwykłej staranności sprawdzić stan majątku, a tego nie zrobił. Dlatego decyzję warto przemyśleć przed złożeniem oświadczenia, a nie po nim.
Odrzucenie spadku czy przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza?
Gdy długi wyraźnie przewyższają majątek, zwykle bezpieczniej jest odrzucić spadek. Gdy sytuacja jest niejasna, a w spadku jest na przykład mieszkanie, alternatywą bywa przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza: dziedziczysz majątek, a za długi odpowiadasz tylko do jego wartości.
Przy takim przyjęciu ważne jest prawidłowe ustalenie wartości spadku w wykazie albo spisie inwentarza, bo to ona wyznacza granicę odpowiedzialności. Wybór zależy od konkretnych liczb i warto go omówić przed upływem terminu.
Kiedy warto rozważyć odrzucenie spadku?
Przede wszystkim wtedy, gdy długi zmarłego są wyższe niż wartość majątku. Odrzucenie bywa też wybierane, gdy spadkobierca nie chce uczestniczyć w skomplikowanych sprawach majątkowych zmarłego albo gdy rodzina uzgodniła, że majątek ma przejść na inne osoby.
Pamiętaj tylko, że odrzucając spadek, nie decydujesz, kto go dostanie. Udział przechodzi na kolejne osoby według ustawy albo testamentu. Jeżeli chodzi o przekazanie majątku konkretnej osobie, czasem lepsze jest przyjęcie spadku i późniejszy dział spadku.
Siedziba w centrum Kielc, ul. Czerwonego Krzyża 5/2. Takie sprawy prowadzimy dla klientów z Kielc i całego regionu. Dokumenty można przekazać mailowo, a część konsultacji odbyć zdalnie, co pomaga, gdy członkowie rodziny mieszkają w różnych miastach.
Po pierwszej rozmowie wiesz, ile masz czasu, co trzeba złożyć i kto jeszcze w rodzinie powinien działać.
Odrzucenie spadku: najczęstsze pytania
Ile mam czasu na odrzucenie spadku?
Sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku, zwykle od wiadomości o śmierci.
Co jeśli nie złożę żadnego oświadczenia?
Przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Za długi odpowiadasz do wartości odziedziczonego majątku.
Czy decyzja rodzica chroni także jego dzieci?
Nie. Po odrzuceniu przez rodzica spadek przechodzi na jego dzieci. Trzeba odrzucić go także w ich imieniu.
Czy na odrzucenie spadku za dziecko zawsze potrzebna jest zgoda sądu?
Nie zawsze. Od 15 listopada 2023 r. rodzice mogą w określonych sytuacjach odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zezwolenia sądu, gdy dziecko dziedziczy dlatego, że wcześniej odrzucił go rodzic.
Czy można odrzucić tylko część spadku?
Nie. Odrzucenia nie można ograniczyć do części spadku ani złożyć pod warunkiem.
Czy po odrzuceniu spadku mogę wskazać, kto go dostanie?
Nie. Odrzucony udział przechodzi na kolejne osoby według ustawy albo testamentu.
Gdzie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w Kielcach?
Przed Sądem Rejonowym w Kielcach, jeżeli mieszkasz w Kielcach, albo przed dowolnym notariuszem.
Czy złożone oświadczenie można odwołać?
Co do zasady nie. Wyjątkiem jest błąd albo groźba, a uchylenie się od skutków oświadczenia wymaga zatwierdzenia przez sąd.
Odrzucenie spadku: pomoc adwokata w Kielcach
Samo odrzucenie spadku wydaje się prostą czynnością, ale kryje kilka pułapek: liczenie terminu dla każdego członka rodziny, oświadczenia w imieniu dzieci, koordynację oświadczeń dalszych krewnych i wybór między odrzuceniem a przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza. Błąd na którymkolwiek etapie może oznaczać odziedziczenie długów.
Pomagamy ocenić sytuację, policzyć terminy, przygotować wnioski do sądu i przeprowadzić sprawę przed sądem opiekuńczym, gdy potrzebne jest zezwolenie na odrzucenie spadku za dziecko.
Odrzucenie spadku: adw. Łukasz Bałaga i adw. Agnieszka Bałaga-Kupis. Sprawę prowadzi bezpośrednio jeden z adwokatów, a honorarium znasz przed jej rozpoczęciem.
Więcej o sprawach spadkowych, które prowadzimy, przeczytasz na stronie spadki i darowizny. Jeżeli spadek nie jest zadłużony i chcesz go podzielić z rodzeństwem, zajrzyj do wpisu o dziale spadku, a jeśli zostałeś pominięty w testamencie, do poradnika o zachowku. Wszystkie dziedziny, w których pomagamy, znajdziesz na stronie głównej kancelarii.
Termin sześciu miesięcy mija szybciej, niż się wydaje. Policzymy terminy, ocenimy sytuację i pomożemy odrzucić spadek, także w imieniu dzieci.
