Odrzucenie spadku

Czym jest odrzucenie spadku #

Z chwilą śmierci spadkodawcy spadek przechodzi na spadkobierców z mocy prawa, niezależnie od tego, czy o tym wiedzą i czy tego chcą. Spadkobierca nie musi jednak tego spadku przyjąć. Ma trzy możliwości.

Odrzucenie spadku oznacza, że spadkobierca zostaje całkowicie wyłączony od dziedziczenia. Nie otrzymuje nic z majątku, ale też nie odpowiada za żadne długi zmarłego. W świetle prawa traktuje się go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku.

Termin na odrzucenie spadku. Sześć miesięcy #

To najważniejsza informacja w całej sprawie. Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć w terminie sześciu miesięcy. Termin ten liczy się od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. W praktyce dla spadkobierców ustawowych jest to zazwyczaj dzień, w którym dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy.

Jeżeli spadkobierca w ciągu sześciu miesięcy nie złoży żadnego oświadczenia, przyjmuje się, że przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z odpowiedzialnością za długi ograniczoną do wartości majątku. Milczenie nie oznacza więc automatycznego odrzucenia. Żeby uwolnić się od długów całkowicie, trzeba działać aktywnie i złożyć oświadczenie w terminie.

Jak odrzucić spadek. Procedura #

Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć na dwa sposoby. Wybór między nimi zależy głównie od tego, ile czasu zostało do upływu terminu.

Niezależnie od wybranej drogi, w oświadczeniu podaje się dane spadkodawcy i spadkobiercy, datę i miejsce śmierci, informację o tym, czy zmarły pozostawił testament, a ponadto wykaz osób, które wchodzą w grę jako dalsi spadkobiercy.

Odrzucenie spadku a dzieci. Najważniejsza pułapka #

To kwestia, o której wielu ludzi zapomina, a która ma poważne konsekwencje. Gdy spadkobierca odrzuca spadek, traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że jego miejsce w kolejce do dziedziczenia zajmują jego dzieci. Jeśli dzieci są małoletnie, spadek formalnie przechodzi na nie, a wraz z nim długi.

Co do zasady czynności dotyczące przyjęcia albo odrzucenia spadku w imieniu małoletniego wymagają szczególnej ostrożności, ponieważ dotyczą majątku dziecka. Obecnie jednak nie w każdej sprawie konieczne jest wcześniejsze zezwolenie sądu. Po zmianach obowiązujących od 15 listopada 2023 roku, jeżeli dziecko zostało powołane do dziedziczenia właśnie dlatego, że spadek wcześniej odrzucił jego rodzic, a rodzice są zgodni i przysługuje im w tym zakresie władza rodzicielska, odrzucenie spadku w imieniu małoletniego może nastąpić bez zezwolenia sądu.

Zgoda sądu będzie nadal potrzebna w sprawach bardziej skomplikowanych, w szczególności gdy rodzice nie są zgodni, gdy jednemu z rodziców nie przysługuje w tym zakresie władza rodzicielska albo gdy dziecko nie dziedziczy wyłącznie wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica. W razie potrzeby uzyskania zezwolenia, bieg sześciomiesięcznego terminu do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego w tym przedmiocie.

Co się dzieje z odrzuconym spadkiem #

Po odrzuceniu spadku przez wszystkich spadkobierców z danej grupy, do dziedziczenia dochodzą kolejni w ustawowej kolejności. Jeżeli odrzucą oni spadek również, krąg poszukiwań rozszerza się dalej. W skrajnym przypadku, gdy spadek odrzucą wszyscy uprawnieni, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarbowi Państwa.

Czy można cofnąć odrzucenie spadku #

Co do zasady oświadczenie o odrzuceniu spadku jest nieodwołalne. Wyjątkiem jest sytuacja, w której zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby. W takim przypadku można uchylić się od skutków oświadczenia, ale wymaga to zatwierdzenia przez sąd i wykazania, że błąd był istotny. To droga trudna i niepewna, dlatego decyzję o odrzuceniu spadku trzeba przemyśleć przed jej podjęciem.

Kiedy warto rozważyć odrzucenie spadku #

Odrzucenie spadku jest rozsądnym rozwiązaniem przede wszystkim wtedy, gdy długi zmarłego wyraźnie przewyższają wartość pozostawionego majątku. Bywa też stosowane, gdy spadkobierca nie chce angażować się w skomplikowane sprawy majątkowe zmarłego albo gdy chce, by spadek przypadł innym osobom z rodziny.

Warto jednak pamiętać, że jeśli sytuacja majątkowa zmarłego jest niejasna, alternatywą dla odrzucenia bywa przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Pozwala ono odziedziczyć majątek, jednocześnie ograniczając odpowiedzialność za długi do jego wartości. W praktyce przy takim przyjęciu istotne jest prawidłowe ustalenie wartości aktywów spadku, na przykład przez wykaz inwentarza albo spis inwentarza, ponieważ to ta wartość wyznacza granicę odpowiedzialności za długi. Wybór między odrzuceniem a przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza zależy od konkretnej sytuacji i warto omówić go z adwokatem.

Pomoc adwokata przy odrzuceniu spadku #

Choć samo odrzucenie spadku wydaje się prostą czynnością, w praktyce kryje wiele pułapek: prawidłowe liczenie sześciomiesięcznego terminu, konieczność rozważenia odrzucenia spadku w imieniu dzieci, koordynacja działań w rodzinie oraz wybór między odrzuceniem a przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza. Błąd na którymkolwiek etapie może oznaczać odziedziczenie długów.

Kancelaria Adwokacka Bałaga w Kielcach pomaga ocenić sytuację, prawidłowo policzyć termin, przygotować oświadczenia i wnioski, a ponadto przeprowadzić sprawę przed sądem opiekuńczym, gdy w grę wchodzą małoletnie dzieci i wymagana jest zgoda sądu. Odrzucenie spadku to część szerszego zakresu spraw o spadki i darowizny, które prowadzimy. Działamy w Kielcach i całym województwie świętokrzyskim.