Alimenty na pełnoletnie dziecko
Ukończenie przez dziecko 18 lat nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Prawo nie wyznacza sztywnej granicy wieku. Rodzic łoży na dziecko tak długo, jak długo nie jest ono w stanie samodzielnie się utrzymać. Wyjaśniamy, kiedy alimenty na pełnoletnie dziecko trwają, kiedy można je uchylić i jak to zrobić. Pomagamy rodzicom i dorosłym dzieciom w Kielcach i całym województwie świętokrzyskim.
Czy alimenty kończą się po 18 latach#
To jeden z najczęstszych mitów prawa rodzinnego. Osiągnięcie pełnoletności samo w sobie nie kończy obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z art. 133 § 1 k.r.o. rodzice są zobowiązani do świadczeń wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Decyduje więc nie wiek, lecz zdolność dziecka do samodzielnego utrzymania.
W praktyce student studiów dziennych, który nie pracuje, ma pełne prawo do alimentów. Podobnie dziecko, które po ukończeniu 18 lat kontynuuje naukę w liceum lub technikum, pozostaje uprawnione do czasu zakończenia tej nauki. Co bardzo ważne, jeżeli alimenty zostały już zasądzone wyrokiem lub ustalone ugodą, rodzic nie może po prostu przestać płacić po 18. urodzinach dziecka. Musi najpierw uzyskać orzeczenie sądu o uchyleniu obowiązku.
Kiedy obowiązek alimentacyjny wygasa#
Obowiązek wygasa, gdy dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Sąd ocenia to indywidualnie, biorąc pod uwagę kilka typowych sytuacji:
Ukończenie nauki i podjęcie pracy
Jeśli dziecko skończyło studia i pracuje, nawet jeśli na początku kariery zarabia niewiele, sąd zwykle uznaje, że jest w stanie się utrzymać, a obowiązek alimentacyjny wygasa.
Brak starań o samodzielność
Gdy dziecko zaniedbuje naukę, powtarza lata, bez uzasadnienia zmienia kierunki i realnie nie rokuje na ukończenie studiów, rodzic ma podstawy, by żądać uchylenia alimentów (art. 133 § 3 k.r.o.).
Praca w trakcie studiów
Sama praca dorywcza nie wystarczy, ale jeśli dziecko zarabia na tyle, że pokrywa swoje podstawowe koszty utrzymania, sąd może obniżyć alimenty lub je uchylić.
Nadmierny uszczerbek dla rodzica
Jeżeli płacenie alimentów wiąże się z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica, na przykład prowadzi go do niedostatku, może on żądać uchylenia obowiązku, nawet gdy dziecko wciąż się uczy.
Jeżeli dziecko z powodu trwałej choroby lub niepełnosprawności nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, obowiązek alimentacyjny może trwać nadal, a w skrajnych przypadkach nawet dożywotnio. Tu granica wieku nie ma żadnego znaczenia, liczy się rzeczywista zdolność do samodzielnego życia.
Studia dzienne, zaoczne i nauka za granicą#
Sytuacja dziecka, które się kształci, jest oceniana szczególnie wnikliwie. Sąd Najwyższy przyjmuje, że rodzice powinni łożyć na utrzymanie i wykształcenie także pełnoletniego dziecka, które zdobywa kwalifikacje odpowiadające jego uzdolnieniom, na przykład studiuje na uczelni wyższej (wyrok SN z 26 listopada 1998 r., I CKN 989/97). Rodzic nie może uchylić się od alimentów, twierdząc, że dziecko mogłoby się utrzymać, gdyby podjęło pracę zaraz po maturze (wyrok SN z 16 lipca 1998 r., I CKN 521/98).
Studia zaoczne to przypadek szczególny. Jeśli dziecko studiuje zaocznie i jednocześnie pracuje na pełen etat, sąd może uznać, że jest w stanie się utrzymać, nawet jeśli formalnie nadal się kształci. Z kolei nauka za granicą nie wyklucza alimentów, ale wyższe koszty utrzymania muszą być udokumentowane i uzasadnione. Sam wyjazd za granicę nie jest podstawą do automatycznego podwyższenia alimentów.
Ile wynoszą alimenty na pełnoletnie dziecko#
Wysokość alimentów zależy od dwóch czynników: usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica (art. 135 k.r.o.). Do usprawiedliwionych potrzeb wlicza się koszty studiów, akademika lub stancji, wyżywienia, podręczników i dojazdów.
Sąd nie bierze pod uwagę wydatków, które nie są niezbędne do nauki i utrzymania. Kosztowne hobby, drogie wakacje czy luksusowe potrzeby nie są podstawą do zasądzenia wyższych alimentów.
Jeżeli od ostatniego wyroku zmieniła się sytuacja finansowa rodzica albo potrzeby dziecka, można wystąpić o podwyższenie lub obniżenie alimentów. To odrębne postępowanie oparte na zmianie stosunków.
Czy dorosłe dziecko samo może wystąpić o alimenty#
Tak. Po ukończeniu 18 lat dziecko samodzielnie reprezentuje swoje interesy przed sądem i może złożyć pozew o alimenty lub o ich podwyższenie, bez udziału rodzica, który dotychczas działał w jego imieniu.
Sąd może jednak oddalić powództwo pełnoletniego dziecka, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 1441 k.r.o.). Dzieje się tak w skrajnych sytuacjach, na przykład gdy dziecko bez uzasadnienia zerwało kontakt z rodzicem albo traktuje go w sposób rażąco naganny. Ta ochrona nie dotyczy jednak obowiązku wobec dziecka małoletniego.
Jak uchylić alimenty krok po kroku#
Jeżeli dziecko ukończyło naukę, podjęło pracę lub z innych powodów jest w stanie samodzielnie się utrzymać, rodzic może doprowadzić do zakończenia obowiązku. Wymaga to jednak drogi sądowej.
- Przygotuj pozew o uchylenie obowiązkuPozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
- Zbierz dowody na samodzielność dzieckaDołącz zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, wypis z rejestru studentów lub zaświadczenie o skreśleniu z listy studentów oraz inne dowody przemawiające za uchyleniem.
- Rozważ wniosek o zabezpieczenieNa czas postępowania można złożyć wniosek o zabezpieczenie przez zawieszenie płatności, zwłaszcza gdy sytuacja jest oczywista.
- Nie przerywaj płatności samowolnieDopóki sąd nie uchyli obowiązku, zaprzestanie płacenia grozi egzekucją komorniczą. Najpierw orzeczenie, potem koniec płatności.
- Skonsultuj sprawę z adwokatemOcena szans i właściwe przygotowanie dowodów decydują o wyniku. Warto omówić sprawę z adwokatem, zanim złożysz pozew.
Nawet jeśli dorosłe dziecko oświadczy, że rezygnuje z alimentów, przy istniejącym wyroku lub ugodzie nie zastępuje to formalnego uchylenia. Tytuł alimentacyjny pozostaje w mocy i może być podstawą egzekucji, dopóki sąd go nie uchyli.
Płacisz alimenty na dorosłe dziecko albo walczysz o swoje prawo do nich?
Jako adwokaci z Kancelarii Adwokackiej Bałaga prowadzimy sprawy alimentacyjne dotyczące pełnoletnich dzieci, zarówno od strony rodzica, jak i dziecka. Pomożemy przygotować pozew, zebrać dowody i poprowadzimy sprawę w Kielcach oraz całym regionie świętokrzyskim.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy. Stan prawny aktualny na dzień publikacji. Kancelaria Adwokacka Bałaga, ul. Czerwonego Krzyża 5/2, 25-353 Kielce.
