Zmiana nazwiska po rozwodzie

Decyzja o zmianie nazwiska po rozwodzie ma często nie tylko wymiar prawny, ale także symboliczny i emocjonalny. Dla jednych powrót do nazwiska sprzed ślubu jest naturalnym domknięciem pewnego etapu życia, dla innych zachowanie nazwiska małżonka jest ważne ze względów zawodowych, wizerunkowych albo ze względu na dzieci.

Warto wiedzieć, jakie są obecnie zasady i terminy, aby nie przeoczyć swoich uprawnień.

Powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa

Zgodnie z art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rozwiedziony małżonek może w ciągu określonego czasu złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed konsulem oświadczenie, że wraca do nazwiska, które nosił przed ślubem.

Po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. poz. 897) termin na złożenie tego oświadczenia został wydłużony do 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Wcześniej były to jedynie 3 miesiące, co w praktyce okazywało się zbyt krótkim okresem dla wielu osób.

Przepisy przejściowe

Jeżeli trzymiesięczny termin na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska nie upłynął przed 8 października 2025 r., rozwiedziony małżonek korzysta wówczas z wydłużenia, tj. jego czas na podjęcie decyzji i złożenie oświadczenia wynosi łącznie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku. Dzięki temu osoby, które były „w trakcie” biegu starego terminu, nie zostały potraktowane gorzej tylko dlatego, że ich rozwód przypadł na czas tuż przed wejściem w życie nowelizacji.

Oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska

Konieczne jest posiadanie prawomocnego wyroku rozwodowego zaopatrzonego w klauzulę prawomocności, ponieważ to właśnie od daty uprawomocnienia liczony jest termin na złożenie oświadczenia. Oświadczenie składa się przed kierownikiem dowolnego urzędu stanu cywilnego, a za dokonanie tej czynności pobierana jest opłata w wysokości 11 zł.

W praktyce warto wcześniej sprawdzić wymagania konkretnego urzędu (np. konieczność umówienia wizyty, sposób uiszczenia opłaty, wymagane dokumenty tożsamości), aby cała procedura przebiegła sprawnie.

Zmiana nazwiska po rozwodzie nie jest obowiązkowa

Jeżeli rozwiedzony małżonek chce zachować nazwisko nabyte przy zawarciu małżeństwa, ma do tego pełne prawo. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 2018 r. (V ACa 147/18) wyraźnie wskazał, że nazwisko stanowi dobro osobiste człowieka, a sama okoliczność, że była żona nadal posługuje się nazwiskiem męża, nie oznacza automatycznie naruszenia czci czy dobrego imienia.

Co do zasady były małżonek nie może skutecznie żądać „przymusowego” powrotu przez drugą stronę do nazwiska sprzed ślubu, jeśli brak jest innych, poważnych przesłanek naruszenia dóbr osobistych.

W praktyce wiele osób, szczególnie kobiet, decyduje się na pozostawienie nazwiska małżeńskiego, ponieważ pod tym nazwiskiem funkcjonują zawodowo, prowadzą działalność gospodarczą, opublikowały prace naukowe albo są pod nim rozpoznawalne w środowisku lokalnym. Często istotny jest również aspekt rodzinny, albowiem dzieci noszą takie samo nazwisko, co ten z rodziców, przy którym pozostają na co dzień. Inni przeciwnie, traktują powrót do nazwiska sprzed ślubu jako ważny element ułożenia sobie życia na nowo.

Obecne przepisy pozostawiają wybór samym zainteresowanym.

Zmiana nazwiska po rozwodzie a ogólna zmiana nazwiska

Warto odróżnić powrót do nazwiska sprzed ślubu na podstawie art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego od szerzej rozumianej zmiany imienia lub nazwiska w trybie ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska.

Procedura „rozwodowa” dotyczy tylko powrotu do poprzedniego nazwiska, natomiast jeśli ktoś chciałby przyjąć zupełnie inne nazwisko albo nazwisko podwójne, konieczne będzie wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego na podstawie tej ustawy, z wykazaniem istnienia ważnych powodów.

Nazwisko małoletnich dzieci

Co do zasady zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci oraz na dzieci, które urodzą się z tego małżeństwa (art. 8 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska). Ustawodawca przewidział jednak wymóg zgody drugiego rodzica: jeżeli nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych, jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje, zgoda nie jest potrzebna.

W sytuacjach spornych, gdy jedno z rodziców nie wyraża zgody na zmianę nazwiska dziecka, możliwe jest zwrócenie się do sądu opiekuńczego, który po zbadaniu dobra dziecka rozstrzygnie, czy zmiana jest dopuszczalna.

Zmiana nazwiska, podsumowanie

Podjęcie decyzji o zmianie nazwiska po rozwodzie warto dobrze przemyśleć, ale nie warto jej odkładać na ostatni moment. Mimo że obecnie termin jest znacznie dłuższy niż wcześniej, jego przekroczenie powoduje utratę prawa do skorzystania z uproszczonej procedury.

Jeżeli masz wątpliwości, jak liczyć termin w Twojej konkretnej sprawie, jakie dokumenty zabrać do urzędu stanu cywilnego albo jak planowana zmiana nazwiska może przełożyć się na sytuację Twoich dzieci, bezpiecznym rozwiązaniem jest skonsultowanie się z adwokatem, który przeanalizuje Twoją sytuację i udzieli stosownej porady prawnej.